Ekonomi

İşletme Nedir?

İşletme Nedir

Ekonomik terimler arasında kullanılan işletme nedir? sorusu birçok kişi tarafından biliniyor sanılsa da aslında işletme çok kapsamlı ve geniş bir içeriğe sahiptir. İşletme tanımlaması genel mana da bir hizmetin ya da malın planlı ve sistemli bir biçimde üretilmesi şekline denilmektedir. Bir işletmenin amaçları 3 tanedir. Bunlar;

  1. Üretilen bir hizmetten ya da maldan kar elde etmek,
  2. İşletmenin topluma hizmet ediyor olması,
  3. İşletmenin yaşamını sürdürmesi.

Bir işletmenin aynı zamanda 4 farklı üretim faktörü bulunmaktadır. Bunlar; emek, doğa, sermaye ve girişimcidir. Genel manada işletme hakkında herkes bilgi sahibidir. Ancak işletmenin birbirinden ayrılan birçok çeşidi bulunmaktadır. Bunları sıralamak gerekirse;

İşletme Çeşitleri

1. Şirketler

Ortak bir ekonomik amaç çerçevesinde, çıkarları gerçekleştirebilmek için veya belirli bir ekonomik amaç ve çıkar doğrultusunda, birden fazla kişinin emeklerini ve sermayelerini bir sözleşme altında birleştirerek şirket kurmasıdır. Şirketlerde bir ortaklığın var olduğundan söz edebilmek için şu koşullar aranmalıdır;


  • Ortak bir amacın olması,
  • Ortaklığı oluşturan birden fazla kişinin bulunması, (Bu kişiler geçek kişi olabileceği gibi tüzel kişiler de olabilirler. Şirkete ortak olan bu kişiler; pay sahibi, ortak, şerik ya da hissedar isimleriyle anılırlar.)
  • Şirketin hedeflenen amaca ulaşması adına ortakların mal veya emeklerini şirkete sermaye olarak koymaları,
  • Ortak bir amaç etrafında birleşebilmek için ortakların kendi aralarında yaptığı sözleşme.

a) Adi Şirketler

Adi şirket; iki ya da daha fazla kişi tarafından ortak bir amacın gerçekleştirilebilmesi için mal ve emeğin ortaya konduğu şirkettir. Adi şirketler sahiplerinden ayrı bir mal varlığına sahip değildir. En basit şirket modeli olarak tanımlanabilir. Bu şirketin bir tüzel kişiliği bulunmaz. Bu sebeple kendi bünyelerinde bulunan mal varlıklarına dair ortaklar eşit mülkiyet hakkına sahiptir. Şirketle ilgili tüm hukuki işlemlerde ve eylemlerde ortakların beraber hareket etmesi gerekmektedir.

b) Ticaret Şirketleri

Ticaret şirketleri özellikleri bakımından ikiye ayrılmaktadır;

  • Şahıs Şirketleri

Tüzel bir kişiliğe sahip olan bu şirket türünde ortakların sorumlulukları sınırsızdır. Belirli çıkarlar çerçevesinde bir araya gelen sayısı belli olan ortakların kurduğu ve sorumluluğun kişisel olduğu şirketler şahıs şirketi olarak adlandırılmaktadır. Bu şirketlerde ortakların hepsinin uygun görmesi halinde pay bir başkasına satılabilir. Ortaklar gerçek kişilerdir ve şirkete olan borçlarında sınırsız sorumluluk söz konusudur. Şahıs şirketleri iki ye ayrılmaktadır:

  • Kollektif Şirket

Ortakların hiçbir sorumluluğu şirket alacaklarına karşı sınırlandırılmamış şirkettir. Yalnızca gerçek kişiler ortak olarak bu şirkete dahil olabilir.

  • Komandit Şirket

Kolektif şirketin bir çeşidi olan Komandit Şirkette orakların birkaç tanesinin sorumlulukları sınırlı değildir. Diğer ortakların sorumlulukları şirkete katıldıkları sermaye oranı kadardır. Sorumlulukları sınırlı ortaklar Komanditer Ortak olarak adlandırılırken, sorumluluğu sınırsız ortaklar Komandite Ortak olarak isimlendirilir.

c) Sermaye Şirketleri

Sermaye şirketlerinde ortak olan kişilerin sorumlulukları şirkete getirmeyi taahhüt ettikleri yatırım miktarı ile sınırlıdır. Bu tip şirketlerde ortaklardan birisi ayrılsa da ortaklık bozulmamaktadır. Sermaye şirketinin en önemli özelliklerinden birisi şirkete ortak olmak ile şirket yönetiminde olmanın birbirinden ayrılmış olmasıdır. Üçe ayrılmaktadır.

  • Limited Şirketleri: Limited şirketlerde 1 kişinin olmasıyla kurulum sağlanabilmektedir. Gerçek veya tüzel kişi tarafından ticaret unvanı altında kurulmuştur. Temel sermayesi bellidir ve ortakların sorumluluğu şirkete getirdikleri sermaye kadardır. Temel sermaye en az 5 bin lira olmalıdır.
  • Anonim Şirketleri: En az beş ya da daha çok gerçek veya tüzel kişinin kurduğu paylara bölünmüş olan şirkettir. Sermaye tutarı en az 50 bin lira olmalıdır.
  • Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket: Ortaklarının bir tanesi ya da birkaç tanesi şirketin alacaklarına karşı kollektif şirket, diğer ortaklar ise anonim şirket ortağının sorumlu olduğu gibi sorumluluk taşınan şirkettir.

2. Tek Kişi İşletmesi

Tek kişi tarafından işletilen işletmeler uygulamada en fazla görülen ve en eski işletme biçimleridir. Bu sebeple işletmeye sahip olan kişi faaliyetleri konusunda her türlü kararları alabilir, denetleyebilir ve uygulayabilir. Ortaya çıkacak olan tüm riskleri tek başına üstlenir. Kurulması ve sona erdirilmesi yasal bakımdan oldukça kolaydır. Bu işletme modeli içerisinde sınırlı bir sermaye ve alacaklılara karşı sınırsız sorumluluk üstlenme bulunduğu için büyüme oldukça yavaştır.

3. Kooperatif

Kooperatifler, insanların ihtiyaçlarını karşılıklı olarak yardımlaşma yoluyla çözmek için ortakların çıkarlarını koruyabilmek amacıyla kurulan ekonomik kurumlardır. Bu işletme türünde özellikle mesleki yardımlaşma ön plana çıkmaktadır. Tarım kredi kooperatifleri vb. Açık üyelik söz konusudur ve yöneticiler seçimle belirlenmektedir.


Yorum Yap