Borsa

Borsa’da İşlem Gören Enstrümanlar Nelerdir?

Borsa’da İşlem Gören Enstrümanlar

Yeni yatırıma başlayacak olan kişiler için Borsa’da işlem gören enstrümanlar nelerdir? Sizin için araştırdık.

Borsa piyasasında birikimler kıymetli evraklar ve ticari mallarla değerlendirilir. Kurumsal bir piyasa olan Borsa’da aracı kurumlar vasıtasıyla alım – satım işlemleri yapılmaktadır. Alım – satım işlemlerinde elde edilen fiyat farklarından kar elde edilerek Borsa’dan para kazanılır. Piyasanın durumuna göre istenen yatırım araçlarına alım ya da satım emri verilerek işlemler yürütülür.

Borsa’da İşlem Gören Enstrümanlar Nelerdir?

Borsa genel itibariyle hisse senetleriyle anılmaktadır. Bunun sebebi Borsa’nın hisse senetlerinin el değiştirmesi için kurulmuş olmasıdır. Bilinenin aksine ilk Borsa işlemleri emtialar üzerinden yapılmıştır. Pazar ve panayırlarda yapılan bu işlemlerle ülkeler enflasyonla mücadele geliştirmiştir. Borsa’da gerçekleştirilen yatırım işlemleri emtialar, kıymetli evraklar, türev araçlar, dövizler olarak sınıflandırılır. Kıymetli evraklar; bono, tahvil, hisse senedi gibi alt başlıklara ayrılmaktadır. Emtialar; değerli madenler, tarım ürünleri, enerji ürünleri, sanayi metalleri gibi gruplara ayrılır. Dövizler genel olarak majör ve yerel para birimleri biçimindedir. Türev araçlar ise vadeli işlemler ve opsiyon sözleşmeleridir.


Kıymetli Evraklar

Borsalarda işlem gören yatırım araçları içerisinde en yüksek işlem hacmi kıymetli evraklara aittir. Hisse senetleri iyi bir kazanç kaynağıdır. Bundan başka tahviller ve bonolar risk korumalı olmalarıyla yatırımcılar için caziptir. Portföy seçenekleri içerisinde ise hisse senetleri ana yatırım araçları olarak görülmektedir. Kıymetli evraklar hisse senedi, bono ve tahvildir.

Hisse Senetleri

Hisse senetleri; sermaye şirketlerinin ortağı olan kişilere paylarının ve ortaklıklarının belgelenmesi için verilen evraklardır. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler, anonim şirketler, özel kanunlarda belirtilen kurumlar hisse senedi çıkarma yetkisine sahiptir. Hisse senetlerine sahip olan kişilerin çeşitli hakları ve sorumlulukları bulunmaktadır. Borsada işlem gören hisse senetlerinde böyle bir durum yoktur.

Hisse senetlerinin belirli türleri bulunmaktadır. Ancak Türk Ticaret Kanunu’nda hisse senetlerinin 2 türü bulunur. Bunlar hamiline veya namına yazılı olan hisse senetleridir. Ülkemizdeki Borsalarda hamiline yazılı olan hisse senetleri işlem görür. Namına yazılı olan hisse senetleri Borsalarda işlem görmemektedir. Bu hisse senetlerinin Borsada işlem görmesi sadece hamiline çevrilmesiyle söz konusu olur. Gelişmiş ülkelerde imtiyazlı hisse senetleri kullanılır. Hisse senetleri Borsada kayıt ettirilmeleri halinde işlem görebilirler. Buna Borsaya kote ettirme denmektedir. Şirketler tarafında ise bu durum halka açılma olarak tanımlanır.

Tahvil

Anonim şirketler tarafından kaynak ihtiyaçlarının giderilebilmesi için itibari kıymetlere eşit ve ibareleri aynı olmak kaydıyla çıkarılan, vadesi 1 seneden daha uzun olan borç senetlerine tahvil denmektedir. Tahviller Sermaye Piyasası Kanunları uyarınca çıkarılır. Üzerinde bulunan kupon ya da anaparanın vadesi geldiğinde borçlu olana ödenmektedir. Bu sistem şirketlere uzun vadeli ucuz kaynak sağlamaktadır. Şirketler tarafından olduğu gibi devlet tarafından çıkarılan tahviller de bulunmaktadır.

Bono

Bono vadeleri 60 günden az, 360 günden fazla olamayan menkul değerlerdir. Çıkarıldıkları kurum tarafından teminat, ödeme ve ispat vasıtası olarak kullanılabilirler. Ekonomik açıdan kredi vasıtası olarak tanımlanmaktadırlar. Aynı zamanda senet olarak da anılmaktadırlar. Bonoların yasal bakımdan geçerli olabilmesi için üzerinde bazı ibarelerin olması gerekir.

Borsa Endeksleri

Borsa endeksleri belirli bir zaman dilimi içerisinde maliyet, fiyat ve satış performansı benzeri verilerin kazanılması için oluşturulmuş göstergelerdir. Borsalarda bu endeksler alınıp satılarak para kazanılabilir.

Emtialar

En güvenilir yatırım araçları emtialar olarak tanımlanır. Ülkelerde yaşanan ekonomik kargaşa dönemlerinde yatırımcılar genellikle emtialara yönelmektedir. Bunun sebebi ise emtiaların ülke piyasalarından çok dünya piyasalarıyla ilişkili olmasıdır. Borsalarda petrol, altın, gümüş, bakır, çelik, alüminyum, kakao, pamuk, mısır, buğday gibi emtialar en fazla yatırım yapılan araçlardır. Bu yatırım araçları emtia Borsalarında ve özel ürün Borsalarında alınıp satılır.

Dövizler

Döviz işlemleri genel itibariyle Forex piyasaları ve döviz bürolarında gerçekleştirilmektedir. Yine de dövizler Borsalarda alınıp satılır. Ülkemizde döviz işlemlerinde en fazla Türk Lirası Dolar, Türk Lirası Euro kurları takip edilmektedir. Türkiye’deki Borsada 3 çeşit döviz işlemine yatırım yapılmaktadır. Dolar/TL, EUR/USD ve Euro/TL.

Türev Araçlar

Türev piyasaları, option, forward, swap ve futures işlem sözleşmelerinden oluşmaktadır. Değerleri başka finansal enstrümanın değerine doğrudan bağlıdır. Örnek vermek gerekirse; altın hem vadeli fiyatı üzerinden hem de spot fiyatı üzerinden işlem görür. Vadeli altın sözleşmeleri türev araç olarak adlandırılmaktadır.


Yorum Yap